Jaarverslag Adviesraad Wmo 2020

Hier vindt u de printversie van het jaarverslag Adviesraad Wmo 2020 (PDF 722KB)

1. Voorwoord

2020 was het jaar van COVID19 en 75 jaar bevrijding. Beiden startten in 2019. De aftrap van 75 jaar bevrijding was op 31 augustus 2019 in Terneuzen. Aan het eind van 2019 was Corona een vreemde, geheimzinnige ziekte veroorzaakt door een virus in Wuhan China. Toen nog ‘een ver van mijn bed show’, maar helaas nu een wereldwijde realiteit. En wat hebben beide mijlpalen veel met elkaar te maken. Vooral nu beseffen we wat vrijheid betekent en weten we wat we in moeten leveren, om de pandemie te lijf te gaan.

In het overgangsjaar 2020 is de Adviesraad Wmo betrokken bij het gehele sociaal domein. We hebben de ontwikkelingen in de uitvoering van het beleid gevolgd, zowel via ons overleg met de verantwoordelijke wethouder als via de actualiteit. De Adviesraad stelt zich hierbij op als een ondersteunende partij, die constructief mee wil denken en het welzijn van de inwoners van de gemeente Terneuzen vooropstelt.

De Adviesraad ervaart de overleggen met wethouder en beleidsmedewerkers als open en constructief. Daarnaast zijn we lid van ‘De Koepel Adviesraden Sociaal Domein’. Deze organisatie houdt ons via nieuwsflitsen en handreikingen op de hoogte van landelijke ontwikkelingen.

2020 was noodgedwongen stil en weinig uitbundig. Maar laten we vooral de fakkel van onze vrijheid koesteren in de wetenschap dat dit alles van voorbijgaande aard is.
                                                                
Maart 2021
Dr Annemie van Roij
Voorzitter

2. Missie en visie
  • De Adviesraad is de representant van de burger, sluit aan bij de behoeften en inventariseert bestaande en/of gewenste structuren binnen de Terneuzense samenleving;
  • De Adviesraad richt zich op beleidsontwikkeling en is betrokken bij de vormgeving van het beleid binnen het sociaal domein van de gemeente Terneuzen;
  • De Adviesraad adviseert de gemeenteraad inzake de uiteindelijke besluitvorming;
  • De Adviesraad is de kritische opvolger van de uitwerking van het beleid.
3. Doel
  • Het adviseren met betrekking tot één groot gemeentelijk sociaal domein, teneinde de hulp en bijstand zo efficiënt mogelijk te organiseren;
  • Het voortdurend vergroten en actualiseren van de kennis m.b.t. de vigerende wetgeving rondom het sociaal domein;
  • Het verkrijgen van ruim inzicht in de Jeugd- en Participatiewet;
  • Het verkrijgen van zicht op wat er in de samenleving speelt, gewenst wordt of tekortschiet, met betrekking tot het sociaal domein. Anders gezegd: Contact met de burger, onze achterban, in het algemeen. Hoe komen we in contact met onze achterban? Het verbeteren of juist initiëren van die contacten is een eerste vereiste;
  • Kortom functioneren als de ogen en oren van de samenleving.
4. Uitgangspunten Adviesraad Sociaal Domein
  • Integraliteit van het volledige ondersteuningsbeleid staat centraal, om uiteindelijk de effectiviteit te verhogen;
  • Een Adviesraad Sociaal Domein heeft een brugfunctie tussen de gemeente en de burgers;
  • Samen met ervaringsdeskundigen van de Adviesraad Participatiewet willen we inzicht krijgen in de knelpunten;
  • Sociaal domein is alle onderwerpen die leven, wonen, werken en meedoen van inwoners beïnvloeden;
  • Betrokkenheid van de burgers is een vereiste. De Adviesraad wil zich hierin proactief opstellen door in contact te treden met zijn achterban.

 Dit brengt ons tot de volgende vragen:

  • Adviseren we ook op de voorliggende voorzieningen?
    Wat je zelf kunt doen moet je zelf doen; Hulp van naasten / buren / vrijwilligers; Burgerinitiatieven; Mobiliteit;
  • Tegen welke grenzen lopen we aan?
  • Is ongevraagd advies aan de voorkant niet sterker dan gevraagd advies aan de achterkant?
  • Heeft onze adviserende rol een toegevoegde waarde bij de beleidsontwikkeling binnen het gemeentelijk sociaal domein?
  • Hebben we oog voor de effecten van de uitvoering van het beleid?
  • Komen onze adviezen op een moment dat ze meegenomen worden in het beleid en de besluitvorming?
  • Zijn we in staat om de belevingswereld van de inwoners bij de gemeente naar binnen te brengen?

Bij de verkenning van de mogelijkheden en randvoorwaarden voor samenwerking en bij het uitbrengen van breed gedragen adviezen aan de gemeente (college van B&W, gemeenteraad) is het van belang dat de Adviesraad in samenstelling neutraal blijft, zonder het risico van belangenverstrengeling.

5. Reikwijdte van de inbreng

De huidige reikwijdte van de Adviesraad Sociaal Domein behelst in grote lijnen de volgende thema’s:

  • Beleidskader Sociaal Domein ‘Iedereen doet mee in Terneuzen’;
  • Transformatieagenda jeugd;
  • Mantelzorgcafés;
  • Onafhankelijke cliëntondersteuning;
  • Werkgelegenheid voor burgers met afstand tot de arbeidsmarkt;
  • Ontschotting jongeren -18 en +18 jaar;
  • Eenzaamheid;
  • Zelfstandig wonen, zelfredzaamheid, netwerk;
  • Inclusiviteit in de bebouwde omgeving;
  • Uitvoerende instanties;
  • Burgerparticipatie in wijk- en dorpsraden;
  • Vroegsignalering en een doelmatig traject van hulpverlening;
  • Jeugdhulpverlening
6. Samenstelling van de Adviesraad

De samenstelling van de Adviesraad in het verslagjaar 2020:

  • Annemie van Roij (voorzitter)
  • Mariëtte Buijck (secretaris)
  • Sharon Voeten (secretaris)
  • Peter Beije (penningmeester)
  • Juanita Boekhout
  • John Dundas
  • Wilma de Lange
  • Simon de Pooter
  • Leo Pusch
  • Koos de Zeeuw

Contact: adviesraadwmo@terneuzen.nl

7. Denken vanuit de inwoner
  • Als Adviesraad heb je de meeste toegevoegde waarde als je het inwonersperspectief écht binnen weet te brengen bij de gemeente. Hierbij is het noodzakelijk om ook echt te denken vanuit de inwoner. Maar dat is niet gemakkelijk, helemaal niet als je als Adviesraad gevraagd advies moet geven op een beleidsstuk of kadernota;
  • Denken en adviseren vanuit inwonersperspectief, jezelf verplaatsen in de inwoner. Hoe ziet zijn/haar situatie eruit? Wat heeft hij/zij nodig om daadwerkelijk geholpen te worden. De vaardigheid in het denken vanuit inwoners en dit vervolgens verwerken in een advies;
  • Thema’s die invloed hebben op het leven van mensen: eenzaamheid, beschermd wonen, armoede, schuldhulpverlening of maatschappelijke opvang;
  • Er komt meer focus op de uitvoering van het beleid, op de vraag wat er daadwerkelijk in de praktijk van de plannen terecht komt. In het bijzonder geldt dat voor de gevolgen van het beleid voor kwetsbare inwoners;
  • Zowel om onze maatschappelijke inbedding te vergroten als om input voor onze adviezen te krijgen, willen we beter weten hoe het beleid in de praktijk uitpakt;
  • We hebben onze partners in participatie hard nodig met vier nieuwe rollen voor de Adviesraad:
    1. Signaleren en monitoren,
    2. Meedenken aan de voorkant,
    3. Bewaken van inwonerparticipatie en
    4. Agenderen en ongevraagd adviseren.

Belangrijk bij al deze rollen is de samenwerking tussen gemeente en inwoners / Adviesraad.

8. Acties van de Adviesraad

8.1 Externe contacten

  • Op 12 februari hebben leden van de Adviesraad deelgenomen aan een openbare thema-avond, georganiseerd door de PvdA. “Korting OP DE WMO?” Mensen in kwetsbare situaties en hun naasten ondervinden vaak problemen bij het regelen van passende zorg en ondersteuning. Cliënten en hun mantelzorgers komen regelmatig in situaties waarbij men door de bomen het bos niet meer ziet. Zij kunnen veel baat hebben bij onafhankelijke cliëntondersteuning.
  • Op 23 oktober namen de leden van de Adviesraad deel aan een studiedag. De ontwikkelingen in het sociaal domein zijn nog lang niet klaar. De vergrijzing van de samenleving, waardoor er meer een beroep op voorzieningen zal worden gedaan, en de financiële tekorten bij de gemeenten zorgen voor problemen. De druk op de samenleving om meer taken te gaan doen, neemt toe. Deze burgerparticipatie is nog lang niet bij alle Nederlanders ingedaald. De taken van de gemeenschap zullen toenemen, maar je loopt ook aan tegen de grenzen van wat vrijwilligers op zich willen nemen. In tijden van Corona is mantelzorg ook niet vanzelfsprekend. Als de overheid een groter beroep doet op de gemeenschap moet dat gepaard gaan met het delegeren van bevoegdheden plus de nodige financiën. De dorps- en wijkraden kunnen hierin een rol spelen. Zij zijn een vindplaats voor de Adviesraad. Het is belangrijk dat we thema’s behandelen die bij de bewoners leven en ons niet alleen bezighouden met advieswerk op wetten en regelingen die de gemeente uitvoert.
  • In december heeft de Adviesraad deelgenomen aan een inventariserend onderzoek, dat dient als basis voor de ontwikkeling van een woonzorgvisie Terneuzen / Zeeuws-Vlaanderen. De decentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang maken nieuwe woonvormen voor kwetsbare inwoners noodzakelijk. Binnen het beleidskader sociaal domein zijn geschikte woonvormen voor alle inwoners nodig. De gemeente wil inzicht in de behoefte van de inwoners op het gebied van wonen en zorg, nu en in de toekomst en hoe die behoefte zich dit verhoudt tot het huidige aanbod.

8.2     Onderwerpen van overleg

  • Tarieven Jeugdzorg
    Aanbieders van jeugdzorg krijgen in Zeeland een eerlijke prijs. Voor de ingewikkeldste zorg betalen de gemeenten de hoogste vergoeding. De jeugdzorg is in Zeeland opgedeeld in verschillende percelen. Aan de zwaardere zorg hangt een hoger tarief dan aan de lichtere zorg. Bedrijven kunnen met de Zeeuwse tarieven goed uit de voeten, aldus Corette van Dijke, directeur Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (06-10-2020);
  • Opzeggen contract met Intervence door Zeeuwse gemeenten
    Intervence begeleidt en ondersteunt gezinnen en kinderen die te maken krijgen met jeugdbescherming of jeugdreclassering in opdracht van de Zeeuwse gemeenten en de rechter. De afhandeling wordt op een zorgvuldige manier gedaan, aldus wethouder Albert Vader van de gemeente Vlissingen. Tijdens de overgangsperiode blijft het personeel van Intervence de werkzaamheden uitvoeren. De landelijke inspecties en de Jeugdautoriteit eisen een duidelijk onderbouwd ‘plan van aanpak’;
  • Rondom de uitvoering van de Wmo is de inspraak over het algemeen goed geregeld. Bij de Jeugdwet is de inspraak echter beperkt. Ten aanzien van Jeugd- en Participatiewet is er een integraal, ontschot adviesorgaan nodig voor maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en werk en inkomen;
  • In de Jeugdwet wordt voor wat betreft de inspraak van burgers verwezen naar de Wet maatschappelijke ondersteuning, regels zijn van overeenkomstige toepassing;
  • Financiering Voedselbank Zeeuws-Vlaanderen
    Naar aanleiding van Corona is er een bonnensysteem voor Zeeuws-Vlaanderen. Een wijkcoördinator van Terneuzen is een succesvolle fundraising gestart. De financiële problemen van de voedselbank zijn opgelost met ondersteuning van de gemeente. De uitgangspunten van de gemeente Terneuzen wat betreft de maatschappelijke ondersteuning zijn ‘het overbodig maken van een voedselbank en nette huisvesting voor alle inwoners’;
  • Extra aanvragen bij Stichting Leergeld
    Deze aanvragen konden worden gehonoreerd binnen de reguliere middelen. Overigens staan alle reguliere regelingen open voor iedereen die aan de inkomensregels voldoet. De overkoepelende visie en taakstelling voor het sociaal domein, preventie en maatwerk blijft van belang;
  • Het Ministerie heeft gemeenten gecompenseerd voor de extra kosten vanwege Corona. Herschikking van het gemeentefonds zal echter nadelig uitpakken. De toekomst is in die zin nog onzeker. De gemeente wacht af wat er door de overheid wordt besloten;
  • Stand van zaken lopende transitie van de huishoudelijke hulp. De indicering is afgerond. Een daling van 40% wordt niet gehaald. De gemeente gaat er vanuit dat ongeveer 10 procent geen gebruik meer gaat maken van huishoudelijke hulp. Er heeft zich niemand aangemeld bij het Meldpunt Misstanden van de SP;
  • Stand van zaken inclusie-agenda: hoe staat het met de toegankelijkheid van de gemeentelijke website en van gemeentelijke gebouwen voor mensen met een beperking. Communicatiedeskundigen van de gemeente verzorgen een toegankelijke website. Er is een prioritering gemaakt van de gebouwen die worden aangepast. De hiermee gepaard gaande kosten voor het Schoolmuseum vindt de Adviesraad disproportioneel. De meeste bushalten zijn aangepast en mensen die online een afspraak maken bij de balie van het stadhuis kunnen aangeven of ze extra ondersteuning nodig hebben;
  • Aan-Z
    In oktober laaide de discussie rond de benoeming en het salaris van de directeur van Aan-Z weer op. De Adviesraad heeft besloten een schriftelijke bijdrage te leveren aan het onderzoek van een commissie van raadsleden, naar de ontstane situatie en problematiek tussen de gemeente en Aan-Z;
  • Armoedebeleid in Zeeland
    De helft van de Zeeuwse gemeenten verwacht in 2021 tekorten op het sociaal domein. Binnen het armoedebeleid zijn er geen significante wijzigingen als gevolg van de COVID19-omstandigheden. Wel is er meer maatwerk geleverd. Er is door inwoners meer beroep gedaan op de schuldhulpverlening en de vervoersvoorzieningen. Het aantal huishoudens dat rond moet komen van een inkomen tot maximaal 130% van het sociaal minimum is fors gestegen. Er zijn meer aanvragen voor bijstand en minimaregelingen, zoals kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen.

8.3     Adviezen

  • 20 februari 2020 Ongevraagd advies over het conceptbesluit 2020_Raad_00045 - Omzetting Hulp bij Huishouden naar maatwerkvoorziening. Naar aanleiding van dit conceptbesluit heeft de Adviesraad een viertal adviezen geformuleerd, die voornamelijk gericht zijn op transparantie richting de betrokken partijen;
  • 20 februari 2020 heeft de Adviesraad een reactie geformuleerd op het Kadervoorstel Sociaal Beleid. De Adviesraad is voorstander van een integrale benadering binnen het sociaal domein. Wel wil hij erop wijzen dat deze benadering pas kans van slagen heeft als ook de uitvoeringsorganisaties hierin meegaan;
  • 29 oktober 2020 Discussiestuk: ‘Structuur Adviesraad Sociaal Domein’;
  • 8 december 2020 heeft de Adviesraad deelgenomen aan de inventarisatie van het woonzorgaanbod binnen de gemeente Terneuzen. In alle kernen moet de leefbaarheid overeind blijven door woningbouw en/of -voorraad voor alle leeftijdsklassen. De gemeente moet ook aandacht besteden aan de behoefte van (nog) gezonde senioren aan levensloopbestendige woningen.
9. Studiedag

Acties die we in 2021 gaan ondernemen naar aanleiding van de studiedag ‘Denken vanuit de inwoner’:

De dorps- en wijkraden zijn een vindplaats voor de adviesraad, maar in het verleden is dat helaas niet gebleken. De Adviesraad gaat zich richten op informeel overleg met een delegatie van de wijkorganen om over mogelijke problemen te praten. Ook kan de Adviesraad gerichte vragen neerleggen bij de wijk-/dorpsraden naar (vermeende) problemen in het sociaal domein. Zo’n proactieve houding kan leiden tot een ongevraagd advies aan het College van B & W en de gemeenteraad.

De Adviesraad moet duidelijk formuleren wat hij rekent tot het sociaal domein. Sociale vraagstukken komen feitelijk neer op alles waar mensen in het dagelijks leven mee te maken hebben. Belangrijk is dat we thema’s behandelen die bij de inwoners leven en ons niet alleen bezighouden met advieswerk op wet- en regelgeving en het beleid van de gemeente om binnen de uitvoering aan de wetgeving te voldoen.

10. Speerpunten

2020

  • Mogelijkheden voor een eigen website onderzoeken;
  • Adviseren op voorliggende voorzieningen;
  • Coachende rol van de Adviesraad;
  • Vragen toevoegen aan het cliëntenonderzoek van de gemeente;
  • Adviseren tijdens de totstandkoming van beleid;
  • Ongevraagd advies is ook het agenderen van een onderwerp bij het overleg met de wethouder;
  • Erkenning van een Adviesraad Sociaal Domein door gemeenteraad en College van B&W;
  • Training op locatie van Petra van der Horst, Koepel Adviesraden Sociaal Domein: adviseren vanuit het inwonersperspectief; relevante informatiebronnen; cruciale vraagstukken van kwetsbare inwoners.

2021

  • Structuur Adviesraad Sociaal Domein;
  • Advisering op het terrein van de Jeugdwet;
  • Deskundigheidsbevordering op het terrein van Jeugd- en Participatiewet;
  • Communicatie met dorps- en wijkraden, zinvolle vragen om informatie te krijgen over knelpunten die leven bij de inwoners;
  • Bewonersparticipatie: het perspectief van de burger-bewoner wordt toegevoegd aan het perspectief van de wet- en regelgeving en de bestuurlijke keuzes;
  • Samenwerking met stakeholders: College van B & W; gemeenteraad; ambtelijke dienst; Dorps- en wijkraden; uitvoeringsinstellingen; Participatieraad;
  • Afstemming met Participatieraad.