Wateroverlast Sluiskil

Op 24 januari vond in Sluiskil een bijeenkomst plaats over de aanhoudende (grond)wateroverlast. Veel bewoners hebben last van vocht in huis, natte muren, natte vloeren en tuinen. In 2021 vroegen bewoners om meer aandacht voor dit probleem. Daarom gaf de gemeente opdracht voor een uitgebreid onderzoek. U kunt hier de presentatie bekijken.

Uitkomsten onderzoek (grond)wateroverlast Sluiskil

De bureaus TAUW en Aveco de Bondt onderzochten de situatie. Ze keken naar de geschiedenis van het gebied, de bodem, het kanaal en het afvoersysteem. Onderzoeksbureaus TAUW en Aveco de Bondt hebben de volgende stappen doorlopen:

1.  Er is gekeken naar de geschiedenis van Sluiskil en hoe die invloed heeft gehad op het water in het gebied. Uit dit onderzoek blijkt dat het kanaal tussen 1827 en 1968 stap voor stap breder en dieper is gemaakt. Ook is tussen 1961 en 1968 de Westelijke Rijkswaterleiding verlegd. Deze veranderingen hebben gevolgen gehad voor hoe het water zich in en rond Sluiskil gedraagt. Na 1968 is het kanaal niet verder verbreed of verdiept. Tussen 1968 en 1990 zijn in Sluiskil verschillende sloten en watergangen verdwenen. Daardoor kan regen- en grondwater minder goed worden afgevoerd via het oppervlaktewater. Het meeste water stroomt nu weg via het riool. Op sommige plekken zijn extra drainagebuizen aangelegd om te helpen. In een paar straten is het riool vernieuwd. Daar is ook drainage aangelegd om het grondwater beter te kunnen regelen als het waterpeil verandert.
   
2. Het kanaal zorgt ervoor dat het grondwater in Sluiskil hoger staat. Kleine veranderingen in het waterpeil (die maar een paar uur of dagen duren) zijn alleen te meten tot ongeveer 50 meter vanaf het kanaal. Grote schepen die voorbijvaren hebben geen merkbare invloed op het grondwater.

De bodem onder Sluiskil bestaat uit een laag die weinig water doorlaat. Deze laag is ongeveer 1,5 tot 2 meter dik. Daaronder ligt een laag zand. In die zandlaag zitten op verschillende plekken kleilagen. Door deze lagen kan het water niet goed wegzakken in de grond. Ze zorgen er ook voor dat het water uit het kanaal minder invloed heeft op het grondwater in Sluiskil.

De maaiveldhoogte in Sluiskil is langs het kanaal NAP +3 tot +4 meter en loopt af naar NAP +1 meter bij de brandgang achter de Bosjesweg. Sluiskil ligt dus als het ware in een badkuip.

Er is bijna geen oppervlaktewater meer in Sluiskil, zoals sloten of vijvers. Daarom kan het water alleen weg via het riool en de drainagebuizen die er al liggen.

Samengevat

De bodem in Sluiskil is ingewikkeld opgebouwd. De verminderde ontwateringsmogelijkheden en de invloed van het kanaal hebben allemaal invloed op de grondwatersituatie in Sluiskil.Al deze dingen hebben samen effect op de grondwatersituatie. Ze hangen met elkaar samen en kunnen niet apart worden opgelost.

Vanwege die complexiteit is het niet eenvoudig om een eenvoudige oplossing aan te geven.
Daarom heeft het onderzoeksbureau een speciaal grondwatermodel gemaakt voor Sluiskil. In dit grondwatermodel worden gegevens verzameld. Die worden omgezet in duidelijke plaatjes die laten zien hoe het water zich in Sluiskil gedraagt. Daarnaast is het een belangrijk hulpmiddel om het effect van maatregelen vast te stellen.
Met behulp van dit grondwatermodel zijn verschillende oplossingen doorgerekend. Er is dus gekeken wat je kunt doen om de grondwaterstand positief te beïnvloeden.

In grote lijnen komt dit neer op oplossingen die de invloed van het kanaal verkleinen en oplossingen die de afvoer van hemelwater en grondwater verbeteren.

• Invloed van het kanaal verkleinen

Het is mogelijk toestromend kanaalwater naast het kanaal af te voeren via een regelbare drainage. De doorrekening van deze maatregel laat een fors positief effect op de grondwaterstand zien in de kern van Sluiskil.

Een maatregel die weinig effect heeft is onder meer het optimaliseren van het peilbeheer van het kanaal. Dit gebeurt al volop. De verwachting is dat deze maatregel niet veel zal bijdragen aan de verlaging van de grondwaterstand.

Een andere maatregel die weinig effect heeft is de weerstand van de kanaalbodem verhogen (zorgen dat er geen water meer doorheen kan), of de weerstand van de oevers verhogen (bijvoorbeeld langere damwanden). Nadeel hiervan is dat dit met name in droge periodes juist het tegenovergestelde effect kan hebben. Het grondwaterpeil kan dan zodanig zakken dat de bodem verzakt en er scheuren in woningen ontstaan.

Verder kan, daar waar damwanden ontbreken, de oeverconstructie worden verbeterd. Het effect hiervan is echter minimaal.

• Afvoer van hemelwater en grondwater verbeteren

We kunnen de afvoer van hemel- en grondwater verbeteren door een dekkend drainagenetwerk in gebieden met continu hoge grondwaterstanden aan te leggen. Dit moet in combinatie met het verbeteren van de bestaande drainage en waterlopen.

Keuze voor maatregelen

Het onderzoeksbureau komt tot de conclusie dat het beste kan worden ingezet op die maatregelen die redelijk effect opleveren. Dit voeren we stapsgewijs uit. Na elke maatregel brengen we de effecten nauwkeurig in kaart, voordat we eventueel een volgende maatregel uitvoeren.

De volgorde van aanpak die het onderzoeksbureau voorstelt is:
1.    Een gedegen plan maken voor de aanleg van drainage in Sluiskil
2.    Een regelbare drainage langs het kanaal aanleggen
3.    Het omliggende watersysteem opwaarderen
4.    Optimalisatie van het peilbeheer van het kanaal verkennen
5.    Zijkanaal B afdichten
6.    Oeverconstructies opwaarderen
7.    Innovatieve mogelijkheden verkennen

Conclusie en aanbeveling

Door de complexe bodemopbouw is het aannemelijk dat we de (grond)wateroverlast niet in heel Sluiskil kunnen oplossen. Het volledig oplossen van hoge grondwaterstanden vraagt ook om maatregelen op perceelniveau. Hierdoor zijn plaatselijk ingrepen op particulier terrein nodig. Dit vraagt om maatwerk per situatie. Zolang de ondergrond van een openbaar of particulier terrein slecht infiltreert (door de complexe bodemopbouw), blijft de kans aanwezig dat een inwoner (tijdelijke) overlast ervaart na een regenbui.

Mogelijkheden die bewoners hebben om lokaal wateroverlast te verminderen zijn:

• Drainage aanleggen op eigen perceel (en aansluiten op het gemeentelijke drainagesysteem)
• Verticale drainage aanleggen zodat hemelwater makkelijker infiltreert
• Aanbrengen van een bodemafsluiter in de kruipruimte
• Injecteren van de bouwmuren tegen optrekkend vocht
• Impregneren (waterdicht maken) van de buitenmuren
• Ophogen van de tuin of binnenplaats

Compensatie

Er is geen algemene financiële compensatie voor de inwoners voorzien. Dit is omdat hier geen juridische grondslag (wettelijke basis) voor is. Maar ook is maatwerk noodzakelijk door de grote verschillen tussen de overlastgevallen.
We zijn nu aan het onderzoeken hoe we de schrijnende gevallen in beeld krijgen. Dit wordt maatwerk, waarmee we in beeld krijgen hoe we inwoners met (grond)wateroverlast kunnen helpen. We verkennen de mogelijkheden voor maatregelen zoals:

• vrijblijvend bouwkundig advies
• lening faciliteiten
• aanpak collectieve problemen

Op de agenda stonden de volgende onderwerpen:

• Toelichting op de inwonersvertegenwoordiging
• Presentatie door onderzoekbureaus Tauw en Aveco de Bondt over de voortgang van het onderzoek en de veldwerkdag.
• Gelegenheid om vragen te stellen aan de aparte tafels met de juiste expertises.

U kunt hier de opname van de bijeenkomst terugkijken.

Op 23 maart vond een informatiebijeenkomst plaats in Sluiskil. De doelen van de bijeenkomst waren:

• kennis nemen van de aanpak van het onderzoek naar grondwaterstromen.
• informatie naar boven halen die we niet moeten vergeten in het onderzoek.
• afspraken maken hoe we elkaar tijdens het onderzoek blijven informeren / op de hoogte houden, elkaar blijven ontmoeten.

Een aantal inwoners vroeg naar de plannen voor uitbreiding (verbreding, verdieping) van het kanaal Gent – Terneuzen. De Vlaamse of Nederlandse overheid heeft hier geen plannen voor.
Wel laat North Sea Port een optimalisatiestudie uitvoeren door het Belgische Waterbouwkundig Laboratorium. De vraag is hoe het bestaande kanaalprofiel slimmer kan worden benut: hoe kan je het bestaande kanaal geschikt maken voor grotere schepen?

Om de grondwaterstand in Sluiskil te meten, hebben we een grondwatermeetnet van peilbuizen aangelegd. Dit was op advies van Wareco.

Reiniging vindt eens in de 7 jaar plaats, inspectie eens per 14 jaar.
Op deze kaart ziet u waar de riolering in Sluiskil ligt.

De drainage die in beeld is bij de gemeente is onderhouden door het doorspuiten van de buizen.

Rijkswaterstaat heeft eind 2017 een renovatie van de oevers van het kanaal (vervanging van de damwanden) afgerond. Ook is het onderhoud aan het onderwatertalud aan de damwanden in zijkanaal B te Sluiskil, door Rijkswaterstaat en North Sea Port in gezamenlijkheid uitgevoerd, in oktober 2018 afgerond. Daarnaast heeft Rijkswaterstaat in 2018 baggerwerkzaamheden uitgevoerd in het kanaal Gent-Terneuzen om te voldoen aan het juiste vaarwegprofiel.

DNWG heeft de opdracht gegeven voor de werkzaamheden aan BAAS B.V. Van te voren is er een nul-opname gedaan, aantoonbare schade kan daardoor aan het licht komen.
U kunt DNWG bereiken via telefoonnummer 0113 741 100, of stuur een e-mail.

Ja, deze is volledig doorgespoten.

Deltares is een onafhankelijk non-for-profit kennisinstituut. Maar omdat het beheer van dichtbevolkte en kwetsbare gebieden complex is, werken we nauw samen met overheden, ondernemingen, kennisinstellingen, universiteiten en NGO’s in binnen- en buitenland.

Scheuren in de woning en deuren die klemmen, dat kan worden veroorzaakt door plaatselijke verzakking door droogte en door inklinking van de kleilagen. Bij oude woningen komt dat helaas voor.

Nee, de trillingen staan los van dit onderzoek. Dit onderzoek focust zich op de waterkwantiteit in de wijken van Sluiskil.